Վ․ Տերյան “Մթնշաղի անուրջներ” բառային աշխատանք

1․ Վահան Տերյանի “Մթնշաղի անուրջներ” ժողովածույից դուրս գրել 10-15 անծանոթ բառ և բացատրել բառարանի օգնությամբ։

պչրանք-զարդարանք, քամահրանք– արհամարանք, գգվանք-գուրգուրանք, դալկացող-գույնը կորցնող, ամոքել– բուժել, անդողդոջ-, բեզարած-, գեղագնգուր-, տարորեն-տարօրինակ կերպով, դալուկ-գունատ,անգույն

2020-2021 Հայոց լեզու,գրականություն հաշվետվության

Կյանքը անկայուն էր, այս դպրոցական տարվա ընթացքում և բոլորիս համար այն բերեց նոր խոչընդոտներ: Այնուհետև մենք շարունակեցինք մեր ուսուցումը: Իմ առջև դրել էի մի քանի նպատակներ, որոնցից մի քանիսը իրականացրեցի: Բաակայություններիս պատճառով շատ բացթողումներ եմ ունեցել. կորոնավիրուսը անընդհատ մեզ հետապնդում էր:

Այս ուսումնական տարվա ընթացքում կատարել եմ թարգմանություններ՝ «Մի փոխիր աշխարհը», «Առակ կյանքի մասին», «Առևտրի ճանապարհը», ուսումնասիրել եմ գրողների, նկարիչների կենսագրությունը Համո Սահյան , Եղիշե Չարենցը :Բառային աշխատանք “Մթնշաղի անուրջներ“ Հովհաննես Թումանյան ” բառարան

Ծերունին և ծով

Ծերունին և ծովը վիպակ է, որը գրել է ամերիկացի հեղինակ Էռնեստ Հեմինգուեյը։ Այն Հեմինգուեյի ամենահայտնի աշխատանքներից մեկն է։

 «Ծերունին և ծովը» մի պատմություն է, որտեղ նկարագրվում է ծերունի ձկնորսի և մարլին ձկան պայքարը։ Վեպը սկսվում է նրանով, որ հեղինակը խոսում է ձկնորսի մասին, որը արդեն 84 օր ծովում է և ոչ մի ձուկ դեռ չի որսացել։ Իրականում նա այնքան դժբախտ է, որ իր աշակերտի ծնողները արգելել են տղային ձկնորսության գնալ ծերունու հետ և ուղարկել են նրան ավելի հաջողակ ձկնորսի հետ։ Սակայն տղան, նվիրված մնալով ծերունուն, ամեն գիշեր այցելում է նրա հյուղակը, նրան սնունդ էր բերում և այլն։ 

Մարդուն կարելի է ոչնչացնել, բայց չի կարելի հաղթել. այդպես կարելի է բնութագրել ծերունուն: Ամենադժվար պահին չի հանձնվում, առաջ է գնում: Ծերունին ամբողջ ուժով կռվում է շնաձկան հետ : Հասկանալով հսկա շնաձկան դիմաց սեփական անզորությունը: Ծերունին կռվեց մինչև վերջ, կորցրեց ձկանը, բայց չթողեց նրան զգալ հաղթանակը:

Լևոն Շանթ«Հին աստվածներ»

1․ «Հին աստվածներ» դրամայի իրական և պատրանքային հերոսները:

«Հին աստվածների» հերոսներն են’  Կույր վանականը, Աբեղան, Վանահայրը, Իշխանուհին և իշխանը։ Պատրանքային հերոսն էր Սեդան՝Աբեղայի երազների գեղեցկուհին, Վանականն ու Ճերմակավորը՝ Վանահոր հոգեբանական 2 բևեռները, նաև Միգանույշները, Ալենույշները, Հովիկները։

2․Ի՞նչ իրադարձություն է խախտում Աբեղայի հոգեկան անդորրը:

Սեդային Սևանում փրկելու ժամանակ նա պատահական հպվում է նրան, ինչը խախտում է նրա հոգեբանական անդորրը

3․Ինչո՞ւ է Աբեղան իրեն համարում «կորսված մեղավոր»:

Իրեն արգելված Սեդայի մարմնին դիպչելու համար նա իրեն «կորսված մեղավոր» է համարում: Այդ պատճառով նա ծնկի է իջնում խաչի առաջ և ներողություն խնդրում Աստծուց իր մեղքի համար:

4․«Հին աստվածներ» դրամայի բնագրից օգտվելով՝ ներկայացրե՛ք Իշխանուհուն և Վանահորը. ի՞նչ ընդհանուրություններ և տարբերություններ ունեն նրանք, ո՞րն է նրանց հոգեկան կռվի պատճառը:

Վանահոր կյանքի իմաստը դա Աստծու հանդեպ իր հավատքն է, իսկ Իշխանուհու իմաստը դա սերն է, որ ըստ դրամայի, իր հավատն է:Երբ գալիս է նրանց բաժանման ծանր պահը, Իշխանուհին ասում է  Վանահորը, որ նա ողջ կյանքը միայն օտարությանն ու միայնությանն էր բաժին ընկել։Նա օտար ու միայնակ էր հարազատների կողքին և ամուսնու մահից հետո նա փորձեց իր միայնությունը լրացնել Վանահոր՝ իր միակ սիրո ներկայությամբ։Սակայն Վանահայրը, որ տեսել էր կյանքի վայելքը, վայելել երիտասարդությունը իշխանուհու հետ, այլևս չէր ցանկանում նույն սխալը կրկնել ու հեռանալ տիրոջից։

5․Դրամայից դու՛րս գրեք այն դրվագները, որտեղ երևում է Սեդան, և մեկնաբանե՛ք, թե ինչպիսի կերպար է նա՝ իրական, աներևույթ, ցնորք…:

Փոթորկի թարմ շունչը և Սեդայի մարմնի հպման հիշողությունը Աբեղայի մեջ կյանքի տարերք են արթնացնում։Սեդան Աբեղայի մտքում գալիս է երկրորդ արարում, երբ նա Վանահորը խոստովանում է մեղքը, և դրանից հետո խզվում է կապը Աբեղայի և Վանահոր միջև։Հաջորդ անգամ Սեդայի կերպարը հայտնվում է այն ժամանակ, երբ Սեդան պատկերացնում է իրեն Մեհյանի գավիթում, որտեղ իշխանն ու զինվորները հեթանոսական խնջույք են կազմակերպել։Եվ այն ժամանակ, երբ իշխանը Աբեղային վանում է սեղանի մոտից՝ պնդելով, որ նա կռվի մարդ չէ, Աբեղայի առաջ նորից ծնվում է Սեդայի պատկերը։

Հաջորդ անգամ Սեդայի կերպարը նրա աչքի առաջ է գալիս չորրորդ արարում, երբ Վանահայրը Աբեղային վտարում է կղզուց։Աստիճանաբար Սեդայի պատրանքը Աբեղային հասցնում է խելագարության, և նա ինքնասպան է լինում։

Սեդան պատրանքային գլխավոր կերպարն էր, ով Աբեղայի երևակայությունից էր ծնունդ առել։Այս պատրանքը հանգիստ չտալով Աբեղային՝ կասկած է նաև գցում նրա հավատի մեջ և աբեղային իր անթերի կերպարով ծանոթացնում սիրո, կյանքի վայելքների հետ։

6.Տեսլական, պատրանքային ի՞նչ կերպարներ են հանդես գալիս դրամայում:

Տեսիլական առաջին կերպարն է Սեդան, որի վրա հյուսվում է ողջ դրաման։Մյուսը Ճերմակավորն ու Վանահայրն էին՝  Վանահոր հոգեբանական երկու բևեռը։Տեսլական են նաև  Ալենույշներն ու Միգանույշները, ովքեր ծովի փերիներն են, Հովիկները՝ որպես պատանիներ, Քողավորը, որը ծպտյալ Սեդան էր։

Համո Սահյան- կենսագրություն(Ապրիլի 13-18)

Համո Սահյան

Բանաստեղծ Համո Սահյանը (Հմայակ Սահակի Գրիգորյան) ծնվել է Սիսիանի շրջանի (այժմ՝ Սյունիքի մարզ) Լոր գյուղում: 1937 թ.ավարտել է Բաքվի երկամյա հայկական ուսուցչական ինստիտուտը: Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին: Աշխատել է մի շարք թերթերում և ամսագրերում, որոնց թվում Բաքվի «Խորհրդային գրող» ամսագրում, «Կոմունիստ» և «Ավանգարդ» թերթերում, «Ոզնի» հանդեսում: 1965 – 1967 թթ. եղել է «Գրական թերթի» գլխավոր խբագիրը:

Հ. Սահյանի բանաստեղծությունները տպագրվել են դեռևս 30-ական թվականներից, սակայն նա համընդհանուր ճանաչման է արժանացել ռազմաճակատում գրած «Նաիրյան դալար բարդի» բանաստեղծությամբ, որը հատկանշվում է Հայաստան երկրի հանդեպ կարոտի հուզական բռնկումով և անմիջականությամբ:

Համո Սահյանի առաջին գիրքը` «Որոտանի եզերքին» բանաստեղծությունների ժողովածուն տպագրվել է 1946 թ.: Այստեղ դրսևորվում էր Սահյանի բանաստեղծական ընդհանուր ուղղվածությունը` սեր հայրենի բնաշխարհի ու մարդու նկատմամբ: Հաջորդ` «Առագաստ» (1947), «Սլացքի մեջ» (1950), «Ծիածանը տափաստանում» (1953), «Բարձունքի վրա» (1955), «Նաիրյան դալար բարդի» (1958) ժողովածուներում ավելի է ընդլայնվում Համո Սահյանի պոեզիայի թեմատիկ ընդգրկումը:

1972թ.  լույս է տեսնում Սահյանի «Սեզամ, բացվիր» ժողովածուն, որի համար 1975թ նա արժանանում է պետական մրցանակի: «Իրիկնահաց» (1977), «Կանաչ, կարմիր աշուն» (1980), «Դաղձի ծաղիկ» (1986) ժողովածուներով հեղինակը բերում է մարդկային դրամատիկ ապրումների ու ճակատագրի քնարերգությունը` բանաստեղծության բնապաշտական տարերքը հագեցնելով նոր, առավել անհատական, մտերմիկ բովանդակությամբ:

Համո Սահյանի ստեղծագործության մեջ մեծ թիվ են կազմում անցյալին, մանկությանը նվիրված բանաստեղծությունները, որոնք ունեն արդիական իմաստավորում, հասարակական հնչեղություն: Նա իրեն հատուկ բառամթերքով անդրադարձնելով իր զգայական աշխարհը` հասնում է լեզվաոճական ինքնատիպության ու կայունության: Նա թարգմանել է Ա. Պուշկինի, Ս. Եսենինի, Գ. Լորկայի և այլ բանաստեղծների ստեղծագործություններից:

Պարգևատրվել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի և «Պատվո նշան» շքանշաններով:

1998թ. հետմահու լույս է տեսնում Համո Սահյանի «Ինձ բացակա չդնեք» անտիպ բանաստեղծությունների ժողովածուն:

Գործնական քերականություն(Ապրիլի 6-11)

1. Դո՛ւրս գրել ածականները. դրանցից երեքը գործածե՛լ
նախադասություններում։
Այս գետի ափին, այս ուռենու տակ
Իմ մանկությունն է անցել երազուն,
Խաղացել է նա գետում այս հստակ,
Ոսկի է փնտրել այս տաք ավազում։
Նա թառել է այս ծառերին դալար,
Երկյուղով մտել այրերը այս մութ
Ու կածաններում այս օձագալար
Թափառել է նա մինչև մայրամուտ։
Եվ իր ծիծաղի ալիքներն է ջինջ
Տվել նա մի օր ջրերին այս խենթ,
Որ ուրախ երգով տարել ամեն ինչ
Ու, սակայն, ոչինչ չեն բերել էլ ետ։
…Ամեն ինչ այստեղ նույնն է մնացել,
Նույն ալիքներն են գալիս ու գնում,
Եվ միայն ուռին ջրին կռացել,
Մի ինչ-որ կորած բան է որոնում։

Մութ անտառում ջինջ գետի մոտ մի խենթ աղջիկ էր երգում։

2.Գտնե՛լ այն ածականները, որոնց գերադրական աստիճանը
–գույն մասնիկով չի կազմվում։
Բարձր, մեծ, տաք, նվազ, թանկ, լավ, ուժեղ, ազնիվզվարթ, խոշոր, հին,
բարակկոշտ, ուրախ, նոր, քաղցր։

3. Գրե՛լ տրված գոյականներից յուրաքանչյուրին բնորոշող
երեք ածական։
Նկար-գեղեցիկ, գունավոր, պայծառ
Այգի-կանաչապատ, մեծ, մութ
Ծաղիկ-սպիտակ, գարնանային, գույնզգույն
Գիրք-հաստ, խորիմաստ, հակիրձ
Գորգ-բրդյա, նախշազարդ, կլոր 

4.Գտնե՛լ որակական ածականները. կազմե՛լ նախադասություններ՝
գործածելով դրանք:
Բարձր, մարմնագույն, աշակերտական, ամուրի, թունդ, լեռնային, բրդյա,
պղտոր, տխուր, վճարովի, ցածր, դեղին, ժլատ, նարնջագույն, պատանեկան,
ջրալի, դաշտային, թավշյա, ասվե, ուրախքաղցր, անվճար։

Ցածր գնահատական ստանալուց հետո նա չկորցրեց ուրախ տրամադրությունը և քաղցր ժպըաց։

 5. Գտնե՛լ ածականները և դրանցով կազմել բառակապակցություններ:

Աղոտ (ճանապար), դերձակ, դժվարին (Թեմա), հոգատար (ընկեր), մանրահատակ, կավ, հաճարենի, հյուսնություն, լսարան, հանգամանորեն, երկաթ, պողպատե (դուռ), սնահավատ (մարդ), դետալ, գործունյա (տղամարդ), բարեգութ (անձ), դաժան (ճակատագիր), ատլաս, չիթ, փայտե (կամուջ), կաղապար, շրջանակ, թղթե (նավակ):

Մայիսի 17-21: 1920թ․ թուրք-հայկական պատերազմը։

1920թ. սեպտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը քեմալական Թուրքիան առանց պատերազմ հայտարարելու հարձակվեց Հայաստանի Հանրապետության վրա: Զավթողական պատերազմը տեւեց շուրջ երկու ամիս: Սեպտեմբերի 28-ից ծավալվեցին վճռական ռազմական գործողությունները: Հենց սկզբից պատերազմն անհաջող ընթացք ունեցավ հայկական կողմի համար: Ոսոխը գրավեց Սարիղամիշն ու Մերդենեկը: Ավարտվեց Ալեքսանդրապոլի պայմանագրով:

Նոյեմբերի 15-ին Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունն ընդունեց դեռեւս նոյեմբերի 8-ին թուրքերի առաջարկած ծանր պայմանները: Իսկ 1920-ի դեկտեմբերի 2-ին կնքվեց Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը, որն, ի դեպ, իրավական հիմք չուներ, քանի որ արդեն 1920 թ. նոյեմբերի 29-ին Հայաստանի տարածքի մի մասում հաստատվել էր խորհրդային վարչակարգը, եւ հայկական կառավարությունն իր իրավասությունները զիջել էր բոլշեւիկներին: Թուրքական արշավանքը հսկայական վնաս հասցրեց հայ ժողովրդի արեւելյան հատվածին: Թուրքերը կոտորեցին 198 հազար մարդ, ավերեցին ավելի քան 140 բնակավայր` մոտավոր հաշվումներով պատճառելով 20 միլիոն ռուբլու (ոսկով) վնաս:

Հայաստանի Հանրապետության պարտության պատճառներն էին.

1. Հայաստանը պատերազմի պատրաստ չէր: Ուժերը խիստ անհավասար էին. թուրքական զորքը քանակապես գերազանցում էր հայկականին:

2. Պարտության մեջ հսկայական դերակատարություն ունեցավ եւ գլխավոր հանգամանքը եղավ ՀՀ-ի դեմ ռուս-թուրքական համատեղ ագրեսիան:

3. Հայաստանի նորաստեղծ հանրապետությունը գտնվում էր միջազգային մեկուսացված վիճակում: Թուրքիայում իրենց շահերը հետապնդող Անտանտի երկրները փաստորեն մերժեցին որեւէ օգնություն ՀՀ-ին:

4. ՀՀ քայքայված տնտեսությունը դեռեւս չէր վերականգվել եւ թույլ էր:

5. Թշնամական եւ ներքին ուժերի քայքայիչ քարոզչությունից հայկական բանակն զգալիորեն կազմալուծվել էր, հատկապես տարածված դասալքությունը ջլատել էր նրա ուժերը:

6. Հայկական բանակը զենք-զինամթերքի, սննդի, շարժակազմի խիստ պակաս ուներ, իսկ դրա դիմաց թուրքական բանակը հագեցած էր զինամթերքով եւ մյուս անհրաժեշտ ամեն ինչով եւ այլ` մեկը մյուսից կարեւոր պատճառներ:

Ապրիլի 19-23: Պատերազմների գլխավոր պատճառները 21-րդ դարում

Պատերազմը առաջընթացի շարժիչն է: Մարդկության պատմությունը երբեք չէր կարող անել առանց պատերազմների, Հին Հունաստան. Տրոյական պատերազմ, Մակեդոնիայի պատերազմներ, 100 տարվա պատերազմ, Հայրենական պատերազմ, Առաջին աշխարհամարտ, Երկրորդ աշխարհամարտ:

Յուրաքաչուր հողի քանակը հնարավոր փող է, քանի որ ցանկացած պետություն ցանկանում է ավելի շատ փող վաստակել հողը տալիս է հնարավորություն մի բան նրա վրա սարքել, և մարդը որը սարքում է մի բան, պետք է պետությանը տա գումար,դրա համատ ամեն երկիր մեկ մետրի համար էլ, պատրաստ է մարդկաին զոհորին:

Քսաներորդ դարի վերջը ՝ ԽՍՀՄ փլուզումը, որն ազդեց ամբողջ աշխարհի վրա և հողը սկսվում է բաժանվել … այստեղից է սկսվում բռնկման օջախը: Օրինակներից մեկը ՝

Աբխազիայում առճակատումը ծավալվեց Վրաստանում քաղաքացիական պատերազմի ֆոնին, որը բռնկվեց 1992-ի հունվարին վտարված նախագահ Վիադ Գամսախուրդիայի կողմնակիցների և Վրաստանի պետական ​​խորհրդին ենթակա ուժերի ՝ Էդուարդ Շևարդնաձեի գլխավորությամբ:

Ոչ զիմվորական, բայց նույնպես մարդկաին զոհերով ՝ Հարավսլավիայի փլուզումը

Հարավսլավիայի վերջին, երկրորդ փլուզումը տեղի ունեցավ 1991-1992 թվականներին: Առաջինը տեղի է ունեցել 1941 թ.-ին և արդյունք էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին Հարավսլավիայի թագավորության պարտության: Երկրորդը կապված էր ոչ միայն Հարավսլավիայի հասարակական-քաղաքական համակարգի և նրա դաշնային կառուցվածքի ճգնաժամի հետ, այլև հարավսլավական ազգային ինքնության ճգնաժամի հետ:

Այսպես մենք կարողենք տեսնել, որ չնայած բոլոր որենքներին, միջազգաին կոնվենիցաների, երբ հարցը գալիս է տարացքին, մեծ պետություները պատրաստ էն ամինչին որ ստանան նոր տարացքներ

Ապրիլի 5-9: 1-ին հանրապետության կրթական համակարգը:

Հայոց անկախ պետականության վերականգնումից անմիջապես հետո Հայաստանի առաջին հանրապետության ղեկավարությունը քայլեր է ձեռնարկել դպրոցների կարգավորման և հետագա զարգացման ուղղությամբ։ 1918 թվականի օգոստոսին Հայաստանի խորհուրդն ընդունել է «Դպրոցի կառավարման մասին» օրինագիծը, որով հանրապետության տարածքում գործող նախկին պետական, եկեղեցածխական և այլ տիպերի դպրոցներ ազատ գործելու հնարավորություն են ստացել։

1918 թվականին հայերենն օրենքով ճանաչվեց պետական լեզու։ Ձևավորվեց պետական կրթական համակարգը։ Թույլատրվեցին նաև մասնավոր դպրոցները։ Դպրոցն ավելի աշխարհականացավ։ Առաջին Հանրապետության ղեկավարները դիմեցին հայ մտավորականությանը՝ մասնակից լինելու կրթական համակարգի ձևավորմանը։ Շատ գործիչներ՝ Հ.Թումանյանը, Մ.Սարյանը, Հ.Աճառյանը և ուրիշներ արձագանքեցին և մասնակից դարձան կրթության համակարգի ձևավորմանը։ Գրեթե բոլոր գյուղերում սկսեցին գործել ծխական-տարրական դպրոցներ։ Այդուհանդերձ, դպրոցական կրթական համակարգում առանձնապես զարգացում չեղավ։ Թերևս ամենակարևոր իրադարձությունը 1919 թվականին Երևանի պետական համալսարանի բացումն էր Ալեքսանդրապոլում։

1920-1990 թվականներ

Խորհրդային կրթական համակարգի ամենամեծ ձեռքբերումը դպրոցների ցանցի ընդլայնումն էր, պետական աջակցությունը և պայքարն անգրագիտության դեմ։

Բացվեցին լիկկայաններ, որոնց շնորհիվ 10 տարում գրագիտության մակարդակը հասավ 70%-ի։ Ուսուցիչների կրթական մակարդակը բարձրացնելու նպատակով բացվեցին մանկավարժական ուսումնարաններ և համալսարաններ։ Իրականացվում էին նաև բազմաթիվ փորձարկումներ։ Մասնավորապես, փորձարկվեցին լաբորատոր-բրիգադային, կոմպլեքսային և դալտոն-պլան մեթոդները։ 1920-ական թվականներին դպրոցը 9-ամյա էր։ 1932 թվականից ներդրվեց 10-ամյա կրթությունը։ Բացվեցին բազմաթիվ համալսարաններ և ինստիտուտներ։ Հայրենական մեծ պատերազմից հետո Հայաստանում կտրուկ ավելացավ դպրոցների թիվը՝ հասնելով 1600-ի։ Իսկ աշակերտների թիվը հասավ 600 հազարի։ 12-15 բուհերում սովորում էր 50-60 հազար ուսանող, ինչը տոկոսային հարաբերությամբ ԽՍՀՄ լավագույն ցուցանիշներից էր։